ANASAYFA

VTYS (2) VARLIK İLİŞKİ MODELİ

[responsivevoice_button voice="Turkish Male"]

     Merhaba arkadaşlar bugünkü yazıda veri tabanı serisinin ikinci yazısıyla devam ediyoruz. O zaman ilk olarak varlık ilişki modelinin ne olduğu ve ne işe yaradığıyla başlayalım.

VARLIK İLİŞKİ MODELİ

  Zaman içinde her bir veri modeli için birçok Veri tabanı yönetim sistemleri üretilmiştir. Bunlardan biride varlık ilişki modelidir. Diğer adıyla E-R Diyagramıdır. Varlık-ilişki modeli, ya da kısaca E-R modeli (Entity-Relationship model) P.P. Chen tarafından geliştirilen bir modeldir. Buna karşılık varlık-ilişki modeli, VTYS’den bağımsız veri çözümlemede ve semantik veri modellemede en çok kullanılan modeldir.

Varlık-İlişki Modeli Bu model kullanılarak önce;
VTYS’den bağımsız olarak veriler çözümlenir, veri modellemesi yapılır, veriler ve veriler arası ilişkilerin anlamları ve özellikleri incelenerek E-R çizelgeleri oluşturulur; kullanılacak VTYS belirlenir sonra da E-R çizelgeleri bu sistemin veri modeline dönüştürülerek veri tabanı şemaları oluşturulur.

1)VARLIK VE VARLIK DİZİSİ

VARLIK: Var olan ve diğer varlıklardan ayırt edilebilen bir nesnedir. Örneğin; Kitap, Veri tabanı dersi, Ağaç, Kalem vb,

VARLIK DİZİSİ: Aynı tür varlıkların bir araya gelip oluşturdukları kümelere denir. Varlık kümeleri iç içe, kesişen ya da ayrık kümeler olabilir.Öğrenciler, kız öğrenciler, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencileri, yurtta kalan öğrenciler, renkler, dersler, yıllar, tarihler, satış miktarları vb. varlık kümesi örnekleri olarak sayılabilir.

2)NİTELİKLER

Bir varlık kümesindeki varlıkların özelliklerini göstermek ve varlıkları birbirinden ayırt etmek için nitelikler (attributes) kullanılır. Bir varlık çok sayıda nitelik yardımıyla tanımlanabilir.Örneğin; ten, boy, renk, kilo, ad, soyadı, öğrenci no, TC vb.

NOT: Bazı niteliklerin değerleri yüksek ve ağır basarken bazı niteliklerin değeri daha düşüktür. Bu sebepten dolayı ortaya iki kavram çıkmıştır. Bunlar 1.Anahtar(nitelik), 2.Anahtar(nitelik)

1.Anahtar: Niteliği kuvvetli olan varlık dizisidir. Örneğin TC, Öğrenci no

2.Anahtar: Niteliği kuvvetli olmayan varlık dizisidir. Örneğin, Saç rengi, Göz rengi, Adı, Soyadı vb.

Nitelikler kendi arasında üç gruba ayrılır; açıklamalarıyla birlikte aşağıda yer almaktadır.

1)Türetilen Nitelik:Bir nitelik kullanılarak başka bir varlık niteliği elde edilebiliyorsa bu yeni niteliğe türetilen nitelik denir.Örneğin tabloda hem doğum tarihi hem de yaş olmasına gerek yoktur çünkü doğum tarihinden yaş bulunabilir. O yüzden burada yaş doğum tarihinden türetildiği için yaş türetilen niteliktir.

2)Çok Değere Sahip Nitelik:Bir niteliğin birden fazla değer ile birleşebilmesine çok değere sahip nitelik denir.Örneğin; belirli bir kişi hakkında bilgi verilirken okuduğu kitap ve sevdiği yemek başlıkları altında birden fazla madde yazılabilir o yüzden sevdiği yemek ve okuduğu kitap çok değere sahip niteliktir.

3)Birleşik Nitelik:Birden fazla nitelik birleştirilerek yeni bir nitelik oluşturuluyorsa buna birleşik nitelik denir.Örneğin; cadde, sokak ve apartman no gibi ayrı ayrı başlıklar yerine adres başlığı kullanılırsa adres birleştirilmiş nitelik olur. Çünkü üç başlığı tek başlıkta birleştirmiştir.

3)İLİŞKİ VE İLİŞKİ KÜMELERİ

Varlıkların arasındaki bağlantıya ilişki denir. “R” ile gösterilir. Aynı türdeki ilişkilerin oluşturduğu kümeye de ilişki kümesi denir. Bunu bir örnek vererek açıklarsak daha iyi anlayacaksınız.

Örneğin; Aşağıdaki şekilde “öğrenci” ve “ders” varlık kümeleri ile bu iki varlık kümesi arasındaki “aldığı” ilişki kümesi görülmektedir.

E1={Çiğdem, Dilan} E2={Bilgisayar, Yazılım}

R = E1XE2 = { (Çiğdem, Bilgisayar) , (Çiğdem, Yazlım) , (Dilan, Bilgisayar) , (Dilan, Yazlım) }

Bu varlık kümeleri için öğrenci ve aldığı ders ilişkileri aşağıdaki gibi ifade edilebilir:

R1 = { (Çiğdem, Bilgisayar) }                               R2 = { (Çiğdem, Yazlım) }

R3 = { (Dilan, Bilgisayar) }                                   R4= { (Dilan, Yazlım) }

İLİŞKİ TÜRLERİ

İLİŞKİ TÜRLERİ

 İlişki Türleri E1 ve E2 varlık kümeleri arasında tanımlanan (E1 ve E2 varlık kümeleri aynı da olabilir), E1’den E2’ye bir ilişki kümesi, eşleme sınırlamaları açısından aşağıdaki dört türden birinde olabilir.

1)Birden-bire (one-to-one)

2)Birden-çoğa (one-to-many)

3)Çoktan-bire (many-to-one)

4)Çoktan-çoğa (many-to-many)

1)Birden-bire (1-1):Her a ile en çok bir b ve her b ile de en çok bir a arasında ilişki kurulabilir. Örnek: “Evlilik” ilişkisi TC Medeni Kanunu’na göre birden-Bire’dir.

2)Birden-çoğa (1-n):Her a ile sıfır, bir veya birçok b ve her b ile de en çok bir a arasında ilişki kurulabilir. Örnek: “Bölüm” ve “Öğrenci” varlık kümeleri arasındaki “Okuyan” ilişkisi, bölümden öğrenciye doğru birden-çoğa şeklindedir.

3)Çoktan-bire (n-1):Her a ile en çok bir b ve her b ile de sıfır, bir veya birçok a arasında ilişki kurulabilir. Örnek: “Öğrenci” ve “Bölüm” varlık kümeleri arasındaki “Okuduğu” ilişkisi, öğrenciden bölüme doğru çoktan-bire şeklindedir.

4)Çoktan-çoğa (n-m):Her a ile sıfır, bir veya birçok b ve her b ile de sıfır, bir veya birçok a arasında ilişki kurulabilir. Örnek: “Öğrenci” ve “Ders” varlık kümeleri arasındaki “Aldığı” ilişkisi, çoktan-çoğa şeklinde bir ilişkidir.

VARLIK İLİŞKİ ŞEMALARI

Varlık ilişki şemaları E-R Diyagramını çizmek için kullanılan şekiller topluluğudur. Bu şekilleri verilen varlıklar sayesinde varlık ilişki şemalara çizilerek ortaya çıkarılmaktadır. Varlık ilişki şemaları da tıpkı algoritmalar gibi kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. Burada önemli olan anlaşılır ve kolay şemayı oluşturabilmektir. Bu konunu daha iyi anlaşılabilmesi için birkaç örnekle pekiştirmek daha iyi olacaktır. Bu yazıyı daha fazla uzatmamak ve sizi daha çok fazla sıkmamak adına örnekleri ayrıntılı bir şekilde anlatmak için bir sonraki  yazıya bırakmak istiyorum buraya kadar olan kısmı umarım açıklayıcı olmuştur. Bir sonraki yazıda örneklerle görüşmek üzere.

Bu konuyla ilgili diğer yazılara bakmak isterseniz;

https://www.gencprogramci.org/author/ci-d-em/

ÇİĞDEM ÇİFTÇİ 🙂

[Toplam: 0   Ortalama: 0/5]
1 Adet Yorum Yapıldı

1 Adet Yorum Yapıldı

  1. Pingback: VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMİ(VTYS) - Genç Programcı

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top